23. edycja Millennium Docs Against Gravity zawita do kin w maju

23. edycja festiwalu Millennium Docs Against Gravity odbędzie się w dniach 8 – 17 maja w kinach w Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Poznaniu, Katowicach, Łodzi i Bydgoszczy. Hasło przewodnie MDAG brzmi w tym roku Poszukiwania i odnosi się zarówno do poszukiwania właściwej formy opowiadania o rzeczywistości jako nieodłącznej części pracy dokumentalistów i dokumentalistek, ale też do poszukiwania wiedzy o świecie przez festiwalową publiczność.

W tegorocznym programie znajdziemy niemal 180 filmów dokumentalnych z całego świata i będziemy mogli uczestniczyć w licznych spotkaniach z twórcami, twórczyniami oraz bohaterami i bohaterkami, wziąć udział w warsztatach, koncertach oraz debatach.

Największy festiwal filmów dokumentalnych w POlsce

Jak podają organizatorzy festiwalu, w 2025 roku wzięło w nim udział ponad 181 000 widzów i widzek. MDAG jest z tego względu największym festiwalem filmowym w Polsce, ale też drugą największą imprezą poświęconą kinu dokumentalnemu w Europie.

W tegorocznym repertuarze nie zabraknie poszukiwań – wzajemnego zrozumienia i wspólnych wartości w czasach polaryzacji oraz niepewności. Poszukujemy rozwiązań dla problemów, które dostrzegamy w rzeczywistości – geopolitycznych, ekologicznych, społecznych czy ekonomicznych. Filmy nie zmieniają świata, ale dają świeżą perspektywę i zachęcają do działania. Wierzymy, że ludzie, którzy je oglądają, często zmieniają później rzeczywistość – czytamy w zapowiedzi tegorocznej edycji MDAG.

MDAG oferuje najważniejsze filmy dokumentalne, które miały swoje światowe premiery na największych festiwalach filmowych w Wenecji, na Sundance czy w Berlinie. Nie brakuje wśród nich polskich produkcji oraz koprodukcji. Film otwarcia festiwalu, czyli Bez końca (Closure) Michała Marczaka, miał swoją premierę w międzynarodowym konkursie dokumentalnym na Sundance i wygrał festiwal w Salonikach (Thessaloniki International Film Festival). Stanowi opowieść o Danielu, który po zaginięciu nastoletniego syna nie przerywa poszukiwań, rozdarty między obawą a nadzieją, że jego syn wciąż żyje.

Konkurs Główny – w poszukiwaniu wielkiego kina

Główny motyw festiwalu, czyli poszukiwania, pojawi się w Konkursie Głównym w wielu odsłonach. Mają to być zarówno dosłowne poszukiwanie zaginionego syna w Bez końca, szukanie domu w filmie Lis i różowy księżyc, jak i tropienie wyjątkowego ptaka w Pieśniach lasu. Forma konkursowych filmów jest rodzajem twórczej eksploracji – od unikalnego, immersyjnego doświadczenia oferowanego przez Kłopotliwego niedźwiedzia, przez precyzyjnie skomponowane kadry w Córkach góry, po niezwykłe połączenie fikcji i filmu dokumentalnego w Moim dziecku.

Wiele z tych historii jest silnie zakorzenionych w krajobrazach, w których się rozgrywają – tytułowe miasto „Mariinka” staje się jednocześnie źródłem podziałów i przestrzenią budującą braterską więź. Islandia w filmie „O wodzie i czasie” zachwyca, a zarazem uświadamia, co jest stawką dla istnienia całej ludzkości. Z kolei „Pomiędzy woskiem i złotem” opowiada historię narodu z perspektywy jednego hotelu.

Poszukiwanie to także sposób, w jaki myślimy o relacjach z innymi. W filmie „Bugboy” syn dorasta przy wsparciu ojca, w „Yo (Miłość jest zbuntowanym ptakiem)” reżyserka przygląda się bliżej przyjaźni i stracie, a w „Wszędzie dobrze wszędzie źle” reżyserka staje przed kamerą, by zrozumieć relacje, które ją ukształtowały – zarówno w miejscu urodzenia, jak i w nowym domu.

Soraya Akhalaghi i tegoroczny plakat

Twarzą tegorocznego plakatu MDAG jest Soraya Akhalaghi – bohaterka, autorka zdjęć i współreżyserka filmu Lis i różowy księżyc (A Fox Under A Pink Moon), który zdobył główną nagrodę na festiwalu IDFA w Amsterdamie – największej imprezie poświęconej kinu dokumentalnemu na świecie. Soraya jest afgańską multidyscyplinarną artystką, tworzy głównie obrazy i rzeźby. Wiele przeszła w swoim życiu. Przez pięć lat podejmowała wiele prób (nazywanych wśród migrantów grami) przedostania się z Iranu, gdzie pracowała jako pokojówka, do Europy. Obecnie żyje w obozie w Berlinie. W filmie mówi, że chciałaby znaleźć dom, w którym będzie mogła tworzyć i rozwijać się bez lęku.

Filmy nagradzane na świecie

Organizatorzy podkreślaja, że na MDAG nie zabraknie premier z największych światowych festiwali. Ukraińsko-polskie Ślady (Traces), w reżyserii Alisy Kovalenko i Marysi Nikituk miały swoją światową premierę na Berlinale, gdzie otrzymały Documentary Panorama Audience Award. Przybliżają historię ukraińskich kobiet, które po doświadczeniu przemocy seksualnej (CRSV) oraz tortur w trakcie rosyjskiej inwazji na Ukrainę, zaczynają mówić głośno o swoim doświadczeniu.

Kandydaci śmierci (Candidates of Death) w reżyserii Macieja Cuske, znaleźli się w Konkursie Głównym festiwalu w Salonikach, gdzie mieli swoją światową premierę. Kilkanaście lat temu Maciej zabrał swojego syna i dwóch jego kolegów na wakacje, podczas których wspólnie rozpoczęli kręcenie serii horrorów. Kandydaci Śmierci to zapis ich filmowych przygód oraz relacji ojciec-syn na przestrzeni kilkunastu lat.

Nowe sekcje MDAG

W nadchodzącej edycji powiększony zostanie repertuar sekcji tematycznych. Powróci kategoria Kobiety zmieniają świat, pełna intymnych historii nieustraszonych pionierek,walczących o równość bez względu na cenę. Pojawi się sekcja New York i love you, but…, czyli zbiór filmów opowiadających o nowojorskiej bohemie artystycznej oraz W imię ojca i syna, opowiadająca o zmianach, które przechodzą współcześnie relacje ojców i synów. Sekcja Wszystkie oczy na Palestynę przybliżać będzie sytuację polityczną i społeczną Palestyńczyków, ukazując codzienność osób żyjących w cieniu konfliktu i braku stabilizacji.

Mistrzowie i mistrzynie zaprezentują nowe filmy uznanych twórców i twórczyń, których wcześniejsze projekty kształtowały kino dokumentalne. Sekcja Użytek z gniewu. Amerykańskie kino wywrotowe. zaprezentuje za to filmy dokumentalne poświęcone kulturze amerykańskiej i kinu oporu. Ukażą historię kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego wyrosłego z walki o prawa człowieka.

MDAG Vision: doświadcz tego, co nadejdzie

W tym roku w Państwowym Muzeum Etnograficznym ponownie odbędą się pokazy XR w ramach MDAG Vision (8-17.05.2026). Wystawa MDAG Vision zaprosi nas do świata, w którym wizje przyszłości stały się namacalną rzeczywistością. Pięć prezentowanych prac przyglądać się będzie potrzebie poszukiwania tożsamości i bezpieczeństwa w dobie gwałtownych zmian. Poprzez pobudzanie wyobraźni, twórcy i twórczynie oferują nowe scenariusze przetrwania, wykorzystując szerokie spektrum mediów: od sztucznej inteligencji i rozszerzonej rzeczywistości po kolektywny performance. To propozycja aktywnego i zmysłowego wejścia w świat, który właśnie nas dogonił.

Bilety już dostępne

Nadchodzący festiwal będzie fascynującą podróżą nie tylko dookoła świata, ale także przez wiele ważnych tematów – od ekologii, przez politykę, psychologię, prawa człowieka, sztukę (także awangardową), popkulturę oraz relacje rodzinne.

Na stronie mdag.pl dostępna jest już siatka projekcji dla wszystkich siedmiu festiwalowych miast, rozpoczęła się także sprzedaż biletów na poszczególne seanse. Można je kupić na stronach i w kasach kin, korzystając ze strony festiwalu.

23. edycja Millennium Docs Against Gravity odbędzie się w dniach 8 – 17 maja w kinach w Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Poznaniu, Katowicach, Łodzi i Bydgoszczy oraz od 19 maja do 1 czerwca online na mdag.pl.

Fot. i inf.: Millenium Docs Against Gravity