A co, jeśli nie musisz być jak wszyscy? -„Czarny Kameleon” Eun – sun Lee

Wyobraźcie sobie świat, w którym kameleony potrafią zmieniać kolory, dopasowując się do otoczenia. Zielony, żółty, czerwony, niebieski – każdy może w jednej chwili stać się kimś innym. A co, jeśli wśród nich pojawi się ktoś, kto pozostaje czarny? Zawsze. Bez względu na miejsce, sytuację czy oczekiwania innych. Właśnie tak zaczyna się Czarny Kameleon Eun-sun Lee – prosta, piękna i bardzo potrzebna opowieść o tym, że bycie innym wcale nie oznacza bycia gorszym.

Tytułowy bohater od początku wyróżnia się spośród pozostałych kameleonów. Kiedy inne zmieniają swoje ubarwienie i zachwycają się kolejnymi kolorami, on pozostaje czarny. Dla otoczenia jest to coś dziwnego. Pojawiają się pytania, zdziwienie i oczekiwanie, że może w końcu coś się zmieni. Tylko czy naprawdę powinno?

Najbardziej podoba mi się w tej historii to, że Czarny Kameleon nie jest bohaterem, który za wszelką cenę próbuje stać się taki jak inni. Nie koncentruje się na tym, czego mu brakuje. Zamiast tego potrafi dostrzegać piękno wokół siebie i cieszyć się drobnymi rzeczami. Jego czarny kolor, który dla innych początkowo wydaje się problemem, dla niego samego nie musi być powodem do smutku.

I właśnie w tym miejscu zaczyna się najważniejsza część tej opowieści. Czarny Kameleon mówi o samoakceptacji, ale robi to bardzo subtelnie. Nie znajdziemy tutaj pouczania ani długich wyjaśnień, dlaczego trzeba być sobą. Zamiast tego dostajemy prostą historię, która pozwala dziecku samemu dojść do ważnego wniosku: nie muszę zmieniać się tylko dlatego, że inni wyglądają inaczej.

To przesłanie jest szczególnie cenne w świecie, w którym od najmłodszych lat bardzo łatwo zacząć porównywać się z innymi. Ktoś jest szybszy, ktoś bardziej przebojowy, ktoś ma inny wygląd, inne zainteresowania albo łatwiej odnajduje się w grupie. Czarny Kameleon przypomina, że różnorodność nie jest czymś, co trzeba naprawiać. To właśnie dzięki niej świat jest ciekawszy.

Ogromną rolę odgrywają tutaj ilustracje. Są oszczędne, ale jednocześnie bardzo wyraziste. Kolory kameleonów mocno kontrastują z czernią głównego bohatera, dzięki czemu jego odmienność staje się widoczna od pierwszego spojrzenia. Nie potrzeba wielu słów, żeby pokazać emocje – odpowiednie zestawienie kolorów, postawa bohatera czy spojrzenia innych kameleonów potrafią powiedzieć naprawdę dużo.

Podoba mi się również to, że książka nie przedstawia odmienności wyłącznie jako źródła smutku. Czarny Kameleon nie jest postacią, która cały czas cierpi dlatego, że nie pasuje do reszty. Potrafi zachwycać się światem, cieszyć się tym, co ma, i zauważać rzeczy, które dla innych mogą być zupełnie nieistotne. Dzięki temu jego historia nie jest opowieścią o samotności, ale przede wszystkim o odnajdywaniu własnej wartości.

To książka, która świetnie nadaje się do wspólnego czytania. Po jej zakończeniu aż chce się porozmawiać z dzieckiem o tym, co oznacza bycie innym, czy zawsze trzeba dopasowywać się do grupy i dlaczego niektóre cechy, które wydają nam się wadami, mogą stać się naszym znakiem rozpoznawczym. Historia jest na tyle prosta, że zrozumieją ją najmłodsi, ale jej przesłanie bez problemu trafi również do starszych dzieci.

Czarny Kameleon jest przy tym bardzo spokojną opowieścią. Nie potrzebuje dynamicznej akcji ani wielu wydarzeń, żeby zainteresować czytelnika. Jej siłą są emocje, obrazy i prosty pomysł, który zostaje w głowie. To raczej książka do zatrzymania się i rozmowy niż do szybkiego przeczytania i odłożenia na półkę.

Można ją również odczytać jako opowieść o przynależności. Czy żeby być częścią grupy, naprawdę musimy wyglądać i zachowywać się tak samo jak pozostali? Czy można być innym, a jednocześnie czuć się częścią wspólnoty? Czarny Kameleon pokazuje, że jedno nie musi wykluczać drugiego.

To historia, która nie mówi dziecku: „wszyscy jesteśmy tacy sami”. Wręcz przeciwnie. Przypomina, że każdy może być inny – i właśnie to jest w nas najciekawsze. Czarny kolor nie musi oznaczać braku. Może być czymś, co wyróżnia i nadaje bohaterowi wyjątkowość.

Czarny Kameleon to niewielka książka, ale porusza temat, który jest naprawdę duży. Pokazuje, że nie zawsze warto zmieniać kolor tylko dlatego, że wszyscy wokół zmieniają swoje. Czasami największą odwagą jest pozostać sobą.

I chyba właśnie dlatego po zamknięciu książki zostaje w głowie jedno ważne pytanie: Czy naprawdę musimy dopasować się do wszystkich, żeby poczuć, że jesteśmy na swoim miejscu?

Ocena: 10/10
Wydawnictwo Nowa Baśń