Czy przeszłość naprawdę potrafi zniknąć? – „Co skrywa pamięć” – Viveca Sten

Åre po raz kolejny nie okazuje się miejscem tak spokojnym, jak mogłoby się wydawać. Wśród ośnieżonych gór, luksusowych hoteli i pozornego spokoju pojawia się kolejna zbrodnia, a wraz z nią pytania, na które odpowiedzi trzeba będzie szukać znacznie głębiej niż w miejscu popełnienia morderstwa. Co skrywa pamięć Viveki Sten to kolejna część serii „Morderstwa w Åre” i ponowny powrót do świata Hanny Ahlander oraz Daniela Lindskoga. Tym razem autorka jeszcze mocniej zagląda w przeszłość swoich bohaterów i pokazuje, jak wydarzenia sprzed lat mogą wpływać na teraźniejszość.

Punktem wyjścia jest brutalne zabójstwo Charlotte Wretlind, wpływowej deweloperki, która zostaje znaleziona martwa w luksusowym hotelu Copperhill Mountain Lodge. Kobieta miała plany związane z podupadłym hotelem w Storlien, a jej śmierć szybko okazuje się czymś znacznie bardziej skomplikowanym niż przypadkową zbrodnią. Hanna i Daniel rozpoczynają śledztwo, które prowadzi ich w stronę dawnych konfliktów, rodzinnych tajemnic i wydarzeń, o których nie wszyscy chcą pamiętać.

Po lekturze Co skrywa śnieg wiedziałam już, że do Åre będę chciała wrócić. We wcześniejszym tomie Viveca Sten urzekła mnie przede wszystkim klimatem, bohaterami i sposobem, w jaki potrafi połączyć kryminalną zagadkę z historią ludzi, którzy mają własne problemy, słabości i tajemnice. Co skrywa pamięć daje mi dokładnie to, czego oczekiwałam po kolejnym spotkaniu z autorką, ale jednocześnie przesuwa środek ciężkości jeszcze mocniej w stronę psychologii postaci.

Najbardziej podoba mi się właśnie to, że morderstwo nie jest tutaj jedyną zagadką. Oczywiście chcemy wiedzieć, kto zabił Charlotte i dlaczego, ale równie interesujące staje się pytanie o to, co wydarzyło się wiele lat wcześniej. Autorka stopniowo odsłania kolejne elementy układanki i pokazuje, że przeszłość może mieć znacznie większą siłę, niż chcielibyśmy przyznać.

Pamięć jest zresztą jednym z najciekawszych tematów tej powieści. Czy możemy ufać własnym wspomnieniom? Czy człowiek potrafi naprawdę zostawić za sobą wydarzenia z dzieciństwa? A może niektóre doświadczenia pozostają w nas na zawsze, nawet jeśli przez lata próbujemy o nich zapomnieć?

Viveca Sten bardzo dobrze pokazuje, jak dawne wydarzenia wpływają na dorosłe życie. Rozbite relacje, konflikty, krzywdy i trudne wspomnienia nie są tutaj jedynie tłem dla kryminalnej zagadki. Stają się jej częścią. Dzięki temu historia nabiera bardziej psychologicznego charakteru, a bohaterowie przestają być tylko osobami prowadzącymi śledztwo. Są ludźmi, którzy również mają własny bagaż doświadczeń.

Hanna Ahlander i Daniel Lindskog to dla mnie jeden z największych atutów całej serii. Polubiłam ich już wcześniej i z przyjemnością obserwuję, jak rozwijają się zarówno zawodowo, jak i prywatnie. Nie są idealnymi policjantami, którzy zawsze wiedzą, co zrobić. Popełniają błędy, mają własne problemy i muszą mierzyć się z konsekwencjami swoich decyzji. Dzięki temu łatwiej uwierzyć w ich historię.

Podobnie jak we wcześniejszej części, bardzo ważną rolę odgrywa tutaj miejsce akcji. Åre ma w sobie coś niezwykłego. Z jednej strony zachwyca pięknem szwedzkich gór, śniegiem i spokojem, z drugiej – sprawia wrażenie miejsca, w którym bardzo łatwo coś ukryć. Im bardziej poznajemy mieszkańców i ich historie, tym mocniej widać, że pod powierzchnią spokojnego kurortu kryje się mnóstwo emocji, konfliktów i niedopowiedzeń.

I właśnie ten kontrast podoba mi się u Sten najbardziej. Piękne, niemal pocztówkowe krajobrazy zostają zestawione z brutalną zbrodnią i ludzkimi dramatami. Zimno nie jest tylko elementem scenerii. Czuć je również w relacjach między bohaterami.

Tempo powieści jest raczej spokojne, ale nie oznacza to braku napięcia. Autorka nie zasypuje nas nieustannymi zwrotami akcji. Zamiast tego pozwala śledztwu rozwijać się krok po kroku. Pojawiają się kolejne informacje, przesłuchania i tropy, a my razem z Hanną i Danielem próbujemy zrozumieć, co właściwie wydarzyło się w przeszłości.

Dla mnie jest to ogromna zaleta, ponieważ dzięki temu można bardziej skupić się na bohaterach i ich emocjach. Nie chodzi wyłącznie o znalezienie sprawcy. Chodzi o zrozumienie, co doprowadziło poszczególne osoby do miejsca, w którym znalazły się obecnie.

Nie brakuje oczywiście pytań dotyczących motywów. Charlotte była osobą wpływową i miała wielu ludzi, którym mogła nadepnąć na odcisk. Jej plany związane z dawnym hotelem w Storlien otwierają kolejne drzwi do przeszłości. Im więcej dowiadujemy się o tym miejscu i osobach z nim związanych, tym trudniej wskazać jedną oczywistą odpowiedź.

Podoba mi się również to, że autorka nie ogranicza się do samej zbrodni. W tle pojawiają się trudne relacje rodzinne, dawne traumy, przemoc i konsekwencje doświadczeń z dzieciństwa. Wszystko to sprawia, że kryminał zyskuje dodatkową warstwę i staje się opowieścią nie tylko o tym, kto zabił, ale przede wszystkim o tym, dlaczego ludzie podejmują określone decyzje.

Co skrywa pamięć to dla mnie kolejny dowód na to, że siłą tej serii są nie tylko zagadki kryminalne. Równie ważni są Hanna, Daniel oraz ludzie, których spotykają na swojej drodze. To właśnie ich historie sprawiają, że chce się wracać do Åre i sprawdzać, co tym razem wydarzy się w życiu bohaterów.

Jeśli Co skrywa śnieg było dla mnie pierwszym spotkaniem z mroźnym światem Åre, to Co skrywa pamięć jest powrotem w miejsce, które zdążyłam już polubić. Tym razem jest jednak jeszcze bardziej tajemniczo, ponieważ śledztwo prowadzi nie tylko przez zasypane śniegiem drogi, ale przede wszystkim przez ludzką pamięć.

Na uwagę zasługuje również sama okładka. Utrzymana w chłodnych, zimowych barwach od razu wprowadza w klimat opowieści. Ośnieżony krajobraz, tajemnicza atmosfera i stonowana kolorystyka świetnie współgrają z historią, w której piękno Åre miesza się z mrokiem i niepokojem. To jedna z tych okładek, które już na pierwszy rzut oka sugerują, że za spokojnym obrazkiem kryje się znacznie więcej.

Co skrywa pamięć to klimatyczny, mroczny i bardzo ludzki kryminał. Viveca Sten po raz kolejny pokazuje, że największe tajemnice nie zawsze znajdują się w miejscach, do których trudno dotrzeć. Czasami wystarczy zajrzeć w przeszłość. Problem w tym, że nie każdy chce, aby ktoś tam zaglądał.

Ocena: 10/10

Wydawnictwo: SQN