Nie wystarczy spojrzeć z zewnątrz – „Niesamowite przekroje” Stephen Biesta

Są książki, które opowiadają o niezwykłych miejscach, i są takie, które pozwalają nam naprawdę do nich zajrzeć. Niesamowite przekroje Stephena Biesty’ego i Richarda Platta to publikacja wyjątkowa właśnie dlatego, że pokazuje świat z perspektywy, z jakiej zwykle nie mamy możliwości go zobaczyć. Zamiast oglądać zamek, statek, pociąg czy inną niezwykłą konstrukcję tylko z zewnątrz, możemy zajrzeć do jej wnętrza i zobaczyć, co kryje się za grubymi murami, pod pokładem czy wewnątrz skomplikowanych mechanizmów.

Największe wrażenie robią oczywiście niezwykłe rysunki przekrojowe. To one sprawiają, że książka wyróżnia się spośród innych publikacji dla dzieci. Ilustracje są ogromnie szczegółowe, precyzyjne i pełne małych elementów, które aż proszą się o odnalezienie. Patrząc na nie, można mieć wrażenie, że budowle i maszyny zostały przecięte na pół tylko po to, abyśmy mogli zajrzeć do każdego pomieszczenia, korytarza i zakamarka. Nic nie zostało tu pokazane przypadkowo – każdy fragment ma swoje miejsce i znaczenie.

I właśnie dlatego Niesamowite przekroje nie są książką, którą ogląda się tylko raz. Każde kolejne spojrzenie może przynieść nowe odkrycie. Na jednej stronie można znaleźć ludzi wykonujących swoje codzienne obowiązki, ukryte pomieszczenia, przedmioty, narzędzia i elementy konstrukcji. Ilustracje nie tylko pokazują, jak coś wyglądało, ale pozwalają wyobrazić sobie, jak funkcjonowało.

Już sam pomysł jest bardzo prosty, a jednocześnie niezwykle skuteczny. Bo przecież większość z nas wie, jak wygląda z zewnątrz pociąg, statek czy zamek. Możemy je zobaczyć, sfotografować, a czasem nawet zwiedzić. Ale co znajduje się w środku? Jak rozmieszczone były pomieszczenia średniowiecznego zamku? Co dzieje się pod pokładem wielkiego statku? Jak wygląda wnętrze czołgu albo parowozu? Niesamowite przekroje odpowiadają na te pytania w sposób, który szczególnie mocno działa na dziecięcą wyobraźnię.

Każdy przekrój został wypełniony ogromną liczbą szczegółów. Na jednej stronie można zatrzymać się na kilka minut, a nawet znacznie dłużej, ponieważ wzrok co chwilę odnajduje coś nowego. Kolejne pomieszczenia, przedmioty, mechanizmy i postacie tworzą niezwykle szczegółową panoramę życia i funkcjonowania przedstawionego obiektu.

I właśnie tutaj książka pokazuje swoją największą siłę. Nie trzeba jej czytać od początku do końca. Można otworzyć ją w dowolnym miejscu i po prostu zacząć odkrywać. Dziecko może wskazać jakiś element i zapytać: „A co to jest?”. Potem pojawia się kolejne pytanie: „A do czego to służy?”. I nagle zwykłe oglądanie zamienia się w małą lekcję historii, techniki i architektury.

Co ważne, ilustracje powstały na podstawie prawdziwych rysunków technicznych, dzięki czemu książka nie ogranicza się do efektownego przedstawiania maszyn czy budowli. Autorzy starają się pokazać ich konstrukcję i sposób funkcjonowania. Dzięki temu Niesamowite przekroje mogą zainteresować nie tylko najmłodszych, ale również starsze dzieci, które zaczynają fascynować się historią, techniką czy tym, jak właściwie działają różne urządzenia.

Dużym plusem są także ciekawostki. Nie brakuje informacji, które potrafią zaskoczyć nawet dorosłego czytelnika. Możemy dowiedzieć się między innymi, że ogromne zwierciadło obserwatorium ważyło 15 ton, na wielkim transatlantyku znajdowało się około 700 telefonów, a w dawnych pociągach parowych pracował nawet fryzjer. Takie drobne fakty sprawiają, że książka nie jest wyłącznie zbiorem przekrojowych ilustracji, ale staje się pełną ciekawostek podróżą przez historię ludzkiej pomysłowości.

Podoba mi się również to, że Niesamowite przekroje nie próbują na siłę upraszczać świata. Oczywiście informacje są podane w przystępny sposób, ale sama książka wymaga od czytelnika pewnej uważności. Trzeba przyglądać się ilustracjom, porównywać poszczególne elementy i samodzielnie wyciągać wnioski. Dzięki temu dziecko nie jest jedynie odbiorcą gotowych informacji. Staje się trochę odkrywcą, który sam musi znaleźć odpowiedź na kolejne pytanie.

To także jedna z tych publikacji, które świetnie sprawdzają się podczas wspólnego czytania. Dorosły może opowiedzieć dziecku o tym, co znajduje się na ilustracji, wyjaśnić działanie poszczególnych elementów albo wspólnie z nim poszukać konkretnego szczegółu. Starsze dzieci mogą natomiast samodzielnie spędzić z książką długie chwile, traktując ją niemal jak pełną zagadek książkę do oglądania.

Niesamowite przekroje mają też tę zaletę, że nie starzeją się tak szybko jak wiele współczesnych książek popularnonaukowych. Zamiast skupiać się na aktualnych technologiach czy chwilowych ciekawostkach, pokazują obiekty i rozwiązania, które pozwalają spojrzeć na historię z zupełnie innej perspektywy. To opowieść o tym, jak ludzie budowali, podróżowali, walczyli i organizowali swoje życie.

Nie jest to więc książka, którą najlepiej przeczytać przed snem od pierwszej do ostatniej strony. To raczej publikacja do wspólnego odkrywania. Można do niej wrócić po tygodniu, miesiącu czy nawet kilku latach i za każdym razem znaleźć coś, czego wcześniej nie zauważyliśmy. Duża liczba szczegółów sprawia, że każda kolejna lektura może wyglądać trochę inaczej.

Niesamowite przekroje to świetny przykład na to, że książka dla dzieci nie musi opierać się na klasycznej fabule, aby wciągać i pobudzać wyobraźnię. Czasami wystarczy pozwolić czytelnikowi zajrzeć tam, gdzie normalnie nie ma dostępu. Stephen Biesty i Richard Platt robią właśnie to – otwierają przed nami zamknięte przestrzenie i pokazują, że za ścianą, pod pokładem czy we wnętrzu potężnej maszyny może kryć się fascynujący świat.

To publikacja dla ciekawskich, dla małych konstruktorów, miłośników historii, pojazdów i budowli, ale również dla tych dzieci, które po prostu uwielbiają zadawać pytanie: „A jak to działa?”. I chyba właśnie dlatego trudno przejść obok niej obojętnie. Niesamowite przekroje nie tylko pokazują wnętrza niezwykłych obiektów. Przede wszystkim uczą patrzeć uważniej.

Ocena: 10/10

Wydawnictwo : Nowa Baśń