Połączeni Karmapy Ogyena Trinleya Dordże to książka, która nie próbuje olśnić nowością idei, lecz przypomnieć coś, o czym – paradoksalnie – wiemy od dawna, a o czym konsekwentnie zapominamy. Autor, wywodzący się ze skromnej rodziny nomadów, a jednocześnie przywódca jednej z najstarszych linii buddyzmu tybetańskiego, podejmuje próbę sformułowania etyki adekwatnej do współczesnego, globalnego świata. Etyki opartej nie na abstrakcyjnych zasadach, lecz na doświadczeniu współzależności – faktu, że zawsze byliśmy i zawsze będziemy połączeni.
Karmapa wychodzi od prostego, lecz radykalnego założenia: nasze życie nie istnieje w izolacji. Jesteśmy połączeni z innymi ludźmi, ze społeczeństwami, z planetą i wszystkimi formami życia. To, co dziś bywa jedynie intelektualnym hasłem, autor konsekwentnie próbuje przełożyć na realne doświadczenie. Prowadzi czytelnika drogą od „wiedzenia”, przez „czucie”, aż do „przeżywania” współzależności – pokazując, że dopiero ten ostatni etap ma moc realnej przemiany etycznej i społecznej.
Siłą książki jest jasność języka i umiejętność łączenia pozornie odległych tematów. Karmapa pokazuje, jak konsumpcjonizm, samotność, kryzys klimatyczny, relacje międzyludzkie czy ochrona zwierząt wyrastają z tego samego źródła: złudzenia oddzielenia. W świecie, który nagradza indywidualizm i rywalizację, Połączeni są zaproszeniem do zmiany perspektywy – nie poprzez ucieczkę od rzeczywistości, lecz poprzez głębsze w niej zakorzenienie.
Szczególnie interesujący jest sposób, w jaki autor łączy refleksję duchową z bardzo praktycznymi wskazówkami. Karmapa nie poprzestaje na diagnozie, lecz krok po kroku prowadzi ku działaniu: ku bardziej odpowiedzialnemu korzystaniu z zasobów Ziemi, ku uważniejszym relacjom, ku etyce, która nie kończy się na deklaracjach. Współzależność nie jest tu teorią – jest zobowiązaniem.
Dużą wartością książki są osobiste anegdoty autora. Karmapa dzieli się doświadczeniami z dzieciństwa, ale także trudami wynikającymi z bycia duchowym przywódcą. Jedna z najbardziej zapadających w pamięć historii dotyczy relacji między wolnością a odpowiedzialnością – ilustrowanej wyobrażeniem gry w koszykówkę w klasztorze. Ten pozornie lekki przykład w prosty sposób obnaża zachodnie rozumienie wolności jako prawa do działania bez konsekwencji dla innych.
Fundamentalnym pojęciem, wokół którego krąży cała książka, jest jedność. Karmapa przypomina, że przekonanie o oddzieleniu jest iluzją wytworzoną przez nasze zmysły i schematy poznawcze. Uświadomienie sobie tej jedności – obecnej zarówno w duchowości, jak i w psychologii czy fizyce – może radykalnie zmienić sposób, w jaki postrzegamy siebie i świat. W tym sensie Połączeni są nie tylko książką etyczną, lecz także zaproszeniem do jednego z najgłębszych doświadczeń ludzkiej świadomości.
Niektóre fragmenty mogą być łatwiejsze w odbiorze dla osób zaznajomionych z buddyzmem, jednak książka pozostaje przystępna dla każdego. Momentami można odnieść wrażenie, że autor zbyt mocno stara się nadać swoim rozważaniom świecki charakter, oddalając się od duchowych fundamentów, z których one wyrastają. Mimo to uniwersalne przesłanie książki pozostaje czytelne i poruszające.
Połączeni to spokojna, mądra i uczciwa książka. Nie krzyczy, nie moralizuje, nie obiecuje szybkich rozwiązań. Zamiast tego cierpliwie przypomina, że zmiana świata zaczyna się od uznania faktu, iż nigdy nie byliśmy sami. I że właśnie w tym byciu połączonymi kryje się zarówno nasza odpowiedzialność, jak i nadzieja.
Foto.:Wyd. Czarna Owca
