„Było, ale nie minęło” to jedna z tych książek, które wchodzą głęboko pod skórę – dosłownie i metaforycznie. Sieglinde Schneider i Gabriele ten Hövel przedstawiają tu fascynujący, a jednocześnie wymagający obszar pracy z ustawieniami rodzinnymi, odsłaniając, jak przeszłość – nawet ta sprzed czterech czy pięciu pokoleń – potrafi bezgłośnie kształtować teraźniejsze życie. To, co było, rzeczywiście nie minęło. Przenika nasze wybory, zdrowie, emocje i relacje, nierzadko zupełnie poza naszą świadomością.
Autorki w przejrzysty i przystępny sposób wyjaśniają podstawy teoretyczne konstelacji rodzinnych, ale nie poprzestają na suchych definicjach. Siłą tej książki jest jej praktyczny, narracyjny charakter – aż 60 historii ukazuje, jak losy przodków mogą manifestować się w objawach, trudnościach emocjonalnych, powtarzających się wzorcach w związkach czy w poczuciu winy przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Każda z historii jest jednocześnie autonomiczną opowieścią i elementem większej układanki, która odsłania ukryte dynamiki rodzinne.
W pierwszej części Schneider pokazuje swoją pracę z klientami poprzez 10 studiów przypadku, dokładnie opisując proces dochodzenia do wewnętrznych obrazów rodzinnych. Czytelnik krok po kroku poznaje, jak wygląda ustawienie: od pierwszego wrażenia, poprzez dobór reprezentantów, aż po moment, gdy ukryte relacje wychodzą na światło dzienne. Schneider nie stawia siebie w roli wszystkowiedzącej terapeutki; jest raczej uważną towarzyszką, przewodniczką, która pomaga klientom obejrzeć to, czego nie widzą na co dzień. Jej sposób narracji jest delikatny, ale jednocześnie bardzo konkretny – pokazuje, jak w pracy z ustawieniami prawda emocjonalna staje się odczuwalna niemal fizycznie.
Drugą część współtworzą liczne studia przypadków, w których autorki analizują takie obszary jak objawy psychosomatyczne, traumy osobiste i systemowe, trudności w relacjach czy kwestie dziedziczenia. Historie te nie tylko rezonują emocjonalnie, ale też oferują czytelnikowi wgląd w złożone zależności, które mogą prowadzić do jąkania, tików, utraty głosu, schorzeń skóry czy chronicznego lęku. To, co mogłoby wydawać się przypadkiem lub indywidualnym problemem, okazuje się często echem dawnych, nieprzeżytych emocji i nierozwiązanych dramatów rodzinnych.
Wyjątkową wartością tej książki jest obecność Gabriele ten Hövel, która poprzez pytania w stylu wywiadu wprowadza strukturę, porządkuje materiał i pomaga czytelnikowi lepiej zrozumieć opisywane procesy. Jej głos pełni funkcję pomostu – przeprowadza odbiorcę od teorii do praktyki, od historii do refleksji, od obserwacji do interpretacji. Dzięki temu lektura jest nie tylko zrozumiała, ale też głęboko angażująca.
Książka została podzielona na dziesięć tematycznych części, które obejmują szerokie spektrum zagadnień: od objawów i traum, przez relacje rodziców z dziećmi i związkowe pułapki, po kwestie winy i spadkobrania. Każdy rozdział zawiera krótkie refleksje – syntetyczne, trafne, często poruszające. Te fragmenty stanowią esencję pracy z ustawieniami: przypominają, że porządkowanie systemu rodzinnego to nie teoria, ale proces, który prowadzi do głębokiego zrozumienia i wewnętrznego uspokojenia.
Warto też podkreślić, że autorki nie idealizują konstelacji rodzinnych. Pokazują je jako narzędzie – niezwykle skuteczne, ale wymagające dojrzałości, odwagi i gotowości do konfrontacji z tym, co trudne. Wskazują na ich ograniczenia, a jednocześnie podkreślają, że dopiero uświadomienie sobie, w jakim miejscu niesiemy cudzą historię, daje możliwość odzyskania własnego życia.
Najbardziej poruszające są jednak historie dotyczące wielopokoleniowej winy, bezsilności i lojalności wobec rodziny. Schneider opisuje przypadki, w których dzieci nieświadomie biorą na siebie cierpienie rodziców lub dziadków, próbując przywrócić równowagę w systemie. Te fragmenty są emocjonalnie intensywne, ale też głęboko oczyszczające – pozwalają zobaczyć, jak ogromną siłę ma świadomość i nazwanie tego, co ukryte.
„Było, ale nie minęło” to książka, która łączy profesjonalizm z wrażliwością, teorię z praktyką, narrację z refleksją. To pozycja obowiązkowa dla terapeutów, osób prowadzących lub planujących prowadzić ustawienia, ale też dla każdego, kto chce zrozumieć, jak historia rodziny może kształtować teraźniejszość. Autorki pokazują jasno: to, co było, może nie minąć samo. Ale może zostać przepracowane – z uważnością, zrozumieniem i odwagą.
Foto.: Wyd. Czarna Owca
